Để ngày mai không là hậu quả

Để ngày mai không là hậu quả

SGTT.VN - Bạn hỏi tôi nguyên nhân nào tôi đến với đạo? Nguyên nhân nào làm nên sức mạnh cho tôi vững vàng? Có nhiều nguyên nhân, nhưng cái chính có lẽ là cái chết bất ngờ vì tai nạn xe hơi của má tôi lúc tôi mới được tám tuổi. Tôi không hỏi được ai, cũng không có lời giải thích nào về phía người lớn có thể thuyết phục tôi.

Những câu hỏi

Tại sao con người sinh ra? Tại sao con người chết đi? Tại sao mỗi ngày con người đi làm cực khổ mua thức ăn tươi, mới, thức uống đầy đủ cho vô cái thân mà nó vẫn già, vẫn bệnh, vẫn hoại và biến mất trên cuộc đời này? Mình ở đâu tới trong cái giọt nhỏ xíu trong thân của hai người mà sau đó khi ra đời mình gọi bằng “ba” bằng “mẹ”? Mình tình cờ tới hay vì nguyên nhân nào khác? Vì sao cùng một ba mẹ sinh ra mà người này xấu người kia đẹp, người này ngu người kia khôn, người này yếu ớt người kia mạnh khoẻ?

Mình là ai mà không biết được chừng nào mình cảm, chừng nào đau gan, đau phổi, đau lưng, đau đầu, đau mắt... Sống bao lâu, chừng nào chết, chết vì cái gì? Mình là ai mà có thật trước mắt, vậy mà chỉ một lát sau có thể đã chết rồi?… Còn không biết bao nhiêu câu hỏi khác. Tôi tự hỏi và tự đi tìm câu trả lời trong triết học Ðông Tây, đọc Thánh kinh, đọc kinh, luật, luận của đạo Phật… Ðọc cả những người chẳng có chút tên tuổi nào. Đọc nhưng không tin hoàn toàn vào những gì mình đọc.

“Bình thường tâm thị đạo”

Tôi đọc và tôi đi tìm mình. Tôi đã, đang và vẫn đọc, vẫn học, tìm hiểu, tin tưởng và sống trong đời. Hàng ngày vẫn đi vẫn té ngã, vẫn cùng mình cùng người băng bó vết thương, và đi và lại ngã. Nhưng cái đi, cái ngã đã không còn làm tôi hốt hoảng, bàng hoàng, bấn loạn... như những tháng ngày chưa gặp giáo lý. Có lẽ nhờ tôi đã chút nào thông hiểu quy luật trời đất, hiểu bản chất của cuộc sống. Như lời chư Phật, chư tổ, chư thiện trí thức xưa cũng như nay: sống là sẽ chết, phúc xong thì hoạ tới và ngược lại; tối sáng, thương ghét, vinh nhục, mạnh yếu, được thua là thật trong một giai đoạn; nhưng là huyễn với cả dòng sống của nhân loại, của vũ trụ, của đời người. Vì lẽ đó tôi không còn bận tâm quá đáng với cái “thật” không lâu bền. Tôi xây dựng cái sự thật cho tôi trú ngụ, đó là cái mà người xưa vẫn hàng ngày nhắc nhở chúng ta: “bình thường tâm thị đạo”. Trời nắng đem quần áo ra phơi, trời mưa lấy đem vô; trời bão kiếm chỗ trú ẩn, hết bão, cùng với mọi người dẹp cây ngã đổ, giúp mọi người dựng lại lều và tiếp tục sống. Giữ sao cho ý nghĩ bên trong và hành động bên ngoài cũng giống nhau, ăn khớp với nhau. Thả con trâu trên đồng, buông sợi dây, nằm trên cỏ, ngửa mặt hôn gió trời. Khát hứng sương, đói nhai lá cỏ... Muốn sống một cách hữu ích, cần luôn luôn quan tâm đến cuộc sống đương thời, quan sát, sửa đổi bổ sung, so sánh cái hôm qua, hôm nay để tự mình biết cần phải hành động như thế nào để ngày mai của mình là thành quả chứ không phải là hậu quả.

TS.NSND Bạch Tuyết